Wniesienie kapitału spółki aportem, bez zmiany umowy spółki

Otworzenie spółki wymaga wniesienia kapitału zakładowego. Czasami jednak w toku prowadzonej działalności okazuje się, że sytuacja finansowa firmy jest na tyle zła, że wspólnicy muszą poszukać sposobów jej dofinansowania. Wówczas jednym ze sposobów na podwyższenie kapitału bez zmiany umowy spółki jest wniesienie aportu. Dowiedz się, co to jest i jak to wygląda w praktyce.

Kapitał zakładowy – co to jest?

Podczas zakładania spółki wspólnicy muszą zmierzyć się ze spełnieniem różnych formalnych wymogów. Jednym z nich jest wniesienie majątku, który stanowi kapitał zakładowy. Co to jest? Co oznacza kapitał zakładowy? Jest to minimalny wkład finansowy, który musi wnieść każdy właściciel w momencie zakładania spółki. Może on mieć formę pieniężną w postaci gotówki lub przelewu bezgotówkowego na rachunek bankowy firmy. Na pokrycie kapitału zakładowego mogą zostać wniesione także inne wartości w formie niepieniężnej (tzw. aport do spółki) np. nieruchomości lub wierzytelności1.

Co daje wysoki kapitał zakładowy spółki?

Wiedząc już, co to znaczy kapitał zakładowy, trzeba jeszcze mieć świadomość jego ważności. Po pierwsze, jego wniesienie jest obowiązkowe dla każdego wspólnika. Jest więc równoznaczne ze staniem się udziałowcem w spółce. Po drugie, utrzymanie kapitału zakładowego na odpowiednim poziomie jest bardzo ważne dla stabilności finansowej spółki.

W Polsce minimalną wysokość kapitału zakładowego reguluje kodeks spółek handlowych. Wynosi on2:

  • 5000 zł dla spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (Sp. z o.o.),
  • 50 000 zł dla spółki komandytowo-akcyjnej (S.K.A.),
  • 100 000 zł dla spółki akcyjnej (S.A.),
  • 1 zł dla prostej spółki akcyjnej (PSA),
  • 30 000 euro dla spółdzielni europejskiej,
  • 120 000 euro dla spółki europejskiej.

Im wyższy kapitał zakładowy spółki, tym lepiej i wiarygodniej jest ona postrzegana na rynku. Większa wysokość wkładu może wpłynąć pozytywnie na odbiór przez potencjalnych klientów, inwestorów lub kredytodawców. Poza tym pozwala określić udziały poszczególnych wspólników oraz świadczy o większej stabilności finansowej firmy.

Kapitał zakładowy – na co można go przeznaczyć?

Formalnie kapitał zakładowy pełni trzy funkcje: prawną, gospodarczą, gwarancyjną. W praktyce środki z niego nie muszą czekać na koncie lub leżeć w kącie. Można je wykorzystywać – lub nawet zużywać – w trackie prowadzenia działalności. Nie można jednak dopuścić do sytuacji, w której wartość kapitału zostanie wykorzystana niezgodnie z celem prowadzenia spółki. Wolno z niego sfinansować np. zakup środków trwałych lub opłacić czynsz najmu lokalu usługowego. Można zatem korzystać z kapitału zakładowego w prowadzeniu działalności spółki.

Na czym polega wniesienie aportu do spółki?

Niepieniężna forma wkładu finansowego wspólników (akcjonariuszy) to aport. Taki kapitał jest wnoszony do spółki na pokrycie otrzymywanych udziałów lub akcji, lub dla oznaczenia wartości majątkowej wnoszonej do firmy. Aport do spółki stanowią rzeczy lub wartości niematerialne (prawa), do których traci się własność. Oznacza to, że np. aport nieruchomości do spółki wiąże się z przeniesieniem na nią wszelkich praw dotyczących danego obiektu. W ten sposób można nie tylko wnieść udziały, akcje lub prawa autorskie, lecz także przeprowadzić wniesienie udziałów aportem do innej spółki lub drugiej całej firmy. Możliwe jest również wyłącznie wniesienie aportem zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Czy możliwe jest podwyższenie kapitału zakładowego bez zmiany umowy spółki?

Jeśli umowa spółki przewiduje taką możliwość, kapitał spółki można podnieść poprzez wniesienie aportu rzeczowego. Można to zrobić bez wizyty u notariusza i wymogu zawarcia takiej umowy w formie aktu notarialnego – tzw. forma uproszczona w trybie art. 257 §1 kodeksu spółek handlowych2. Warunkiem, który musi być spełniony, żeby takiej czynność dokonać, jest zapis w umowie spółki, że wniesienie to może nastąpić do określonego dnia (musi być określona dokładna data). Należy również określić maksymalną wysokość podwyższenia kapitału zakładowego bez zmiany umowy1.

Przykład takiego zapisu: Podwyższanie kapitału zakładowego do kwoty 50 000 zł w terminie do końca 01.01.2026 roku nie stanowi zmiany umowy spółki. Wówczas jeżeli zgromadzenie wspólników w dniach poprzedzających tę datę zdecyduje o przyjęciu uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego spółki do kwoty wskazanej w umowie spółki, ta uchwała nie będzie wymagała wprowadzenia zmian w umowie.

Jak podnieść kapitał zakładowy bez zmian w umowie spółki?

Podwyższenie kapitału zakładowego w spółce z o.o. bez zmiany umowy oraz w każdej innej spółce wymaga formy uchwały zarządu, zgody udziałowców, a jeśli czynność dotyczy wniesienia aportu – umowy przekazania majątku na rzecz spółki w zamian za określoną ilość udziałów. W przypadku gdy czynności te nie odbywają się u notariusza, może to nastąpić tylko proporcjonalnie do posiadanych udziałów w spółce. 

Nie istnieje tu więc możliwość dokapitalizowania spółki tylko przez jednego z udziałowców i dotyczy to podniesienia kapitału spółki zarówno w formie pieniężnej, jak i niepieniężnej. Wobec tego to wszyscy wspólnicy muszą podjąć uchwałę i bezwzględną większością głosów uznać, że zgadzają się na taki krok. Konieczne jest również złożenie oświadczeń wszystkich dotychczasowych wspólników o objęciu nowych udziałów. Nie trzeba w tym celu zwoływać specjalnego posiedzenia, bo uchwała może zostać podjęta w trybie obiegowym, np. korespondencyjnie1.

Czy potrzebna jest umowa wniesienia aportu?

Po tym, gdy przez wspólników/udziałowców zostanie podjęta uchwała o podwyższeniu kapitału zakładowego bez zmiany umowy spółki, należy zawrzeć umowę wniesienia aportu. Jest ona dokumentem rozporządzającym, zobowiązującym i mającym podwójny skutek wynikający z art. 155 kodeksu cywilnego. Oznacza to, że umowa aportowa nie tylko wywołuje skutek zobowiązujący, lecz także przenosi wartość przedmiotowego aportu na rzecz spółki.

Umowa wniesienia aportu do spółki cywilnej lub każdej innej powinna zawierać m.in.:

  • dane stron umowy (Wnoszącego i Spółki),
  • podstawy prawne wniesienia aportu, np. uchwałę zarządu,
  • przedmiot umowy,
  • dokładny opis przedmiotu wniesienia,
  • wartość aportu,
  • informacje o protokole zdawczo-odbiorczym,
  • ustalenia co do cesji praw i zobowiązań, odpowiedzialności za wady oraz dalszych praw i obowiązków stron umowy.

Na jakiej podstawie obliczana jest wartość wniesionego aportu do spółki?

Aportem mogą być wartości materialne oraz prawne, których wartość musi być wiarygodnie oszacowana. W przypadku rzeczy nowych i nieużytkowanych wartością jest koszt ich nabycia. Gdy w grę wchodzi wartość materialna i prawna będąca już w użytku, powinna zostać przeprowadzona profesjonalna wycena np. księgowa, katalogowa (w przypadku pojazdów) lub rzeczoznawcy. Niewłaściwe oszacowanie wartości niepieniężnych wniesionych do spółki jako podwyższenie jej kapitału na podstawie art. 175 kodeksu spółek handlowych2 daje spółce prawo żądania na zasadzie odpowiedzialności solidarnej np. uzupełnienia przez udziałowców wartości wniesionych wkładów.

Warto mieć świadomość, że wniesienie aportu do spółki to proces, który musi uwzględniać spełnienie kilku formalności. Zaniechanie opodatkowania wkładu lub niedopełnienie zgody wspólników na mocy uchwały może skutkować konsekwencjami prawnymi. Z tego powodu w takich sytuacjach warto skorzystać z pomocy doradcy inwestycyjnego, który wesprze udziałowców w pełnej obsłudze prawnej tej czynności.

Wniesienie kapitału spółki aportem – najczęściej zadawane pytania

1. Czy możliwe jest wniesienie aportem nieruchomości do spółki z o.o. bez notariusza?

Wniesienie aportem nieruchomości jest jak najbardziej możliwe, jednak w tym przypadku musi zostać zachowana forma czynności notarialnej. Tak jest zawsze w przypadku wniesienia aportem np. nieruchomości lub innego majątku, którego zbycie albo przekazanie wymaga formy szczególnej. W przypadku nieruchomości oznacza to konieczność zawarcia aktu notarialnego u notariusza.

2. Czy trzeba płacić PCC od podniesienia kapitału spółki?

Tak, obowiązuje PCC od aportów. Spełnienie formalnych wymagań daje prawo podwyższenia kapitału spółki poprzez wniesienie  aportu rzeczowego bez zachowania formy szczególnej, czyli zmiany zapisów w tej kwestii w umowie spółki. Niestety nie zwalnia to spółki z opłacenia podatku od czynności cywilno-prawnej (PCC). Opodatkowanie aportu w tym przypadku wynosi 0,5% i jest liczone od wartości wnoszonego kapitału. Podatek należy uiścić w urzędzie skarbowym w terminie 14 dni od dnia podjęcia uchwały wspólników w sprawie podniesienia kapitału zakładowego spółki.

3. Nieruchomość oraz wniesienie aportu a VAT należny – jaka jest podstawa opodatkowania?

W przypadku podatku od towarów i usług przy wniesieniu nieruchomości aportem do spółki z o.o. VAT jest obliczany, gdy wnoszący składniki majątku do podniesienia kapitału spółki jest podatnikiem. Wówczas wniesienie nieruchomości aportem jest czynnością opodatkowaną VAT. Opodatkowanie aportu do spółki z o.o. nie jest czynnością podatkową, jeżeli wnosi go podmiot niebędący podatnikiem VAT lub podmiot, który jest takim podatnikiem, ale nie działa jako podatnik w odniesieniu do tej czynności3.

4. Czy możliwe jest wniesienie jednoosobowej działalności gospodarczej aportem do spółki cywilnej?

Tak, zgodnie z przepisami można przenieść jednoosobowe przedsiębiorstwo na spółkę cywilną w formie aportu do spółki cywilnej. Konieczne jest jednak podpisanie umowy spółki oraz uzyskanie wpisu wspólników do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

5. Czy wniesienie przedsiębiorstwa aportem do spółki komandytowej podlega opodatkowaniu?

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 109 ustawy PIT wolne od podatku dochodowego są przychody z kapitałów pieniężnych, jeżeli przedmiotem wkładu niepieniężnego jest wniesienie przedsiębiorstwa aportem do spółki lub jego zorganizowanej części. Wówczas spółka albo spółdzielnia otrzymująca wkład musi przyjąć dla celów podatkowych składniki majątku znajdujące się w zasobach tego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części w wartości równej tej z ksiąg podatkowych podmiotu wnoszącego ten wkład4.

Bibliografia:

1. Biznes.gov.pl, Jak zmienić kapitał zakładowy w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, 2021 r., witryna internetowa: https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/00430.

2. Kodeks Spółek Handlowych:

https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20000941037/U/D20001037Lj.pdf.

3. GOFIN, Aport – rozliczenie podatkowe i ujęcie bilansowe, Biuletyn informacyjny. Dodatek nr 30, 20.10.2018 r.

4. Dziennik Ustaw Art. Art. 21. [Zwolnienia przedmiotowe] – Podatek dochodowy od osób fizycznych: https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/podatek-dochodowy-od-osob-fizycznych-16794311/art-21.